Het ontwikkelen van een disc-film

disc film anatomy

Iedereen kent het wel; een vergeten filmrol in een willekeurige camera. Kopen die handel, want misschien staan er nog prachtplaatjes op en kunnen de foto’s herenigd worden met de vergeetachtige eigenaars van deze camera. Soms zijn het onhandige en/of geflopte formaten, zoals disc-film.

Ik vond een mooie futuristische Disc-camera. Disc-film, met nog kleinere opname dan die van een 110 film. Zouden daar een beetje mooie foto’s uit komen? Helaas waren disc-films én disccamera’s van zeer inferieure kwaliteit. Het was echt een kindje van Kodak. Nadat de instantcamera’s van Kodak uit de schappen waren gehaald, mochten de klanten hun instantcamera ruilen voor een compleet ander toestel, onder andere een prachtige disccamera. De camera’s kunnen zo uit een cyberpunkfilm komen. Van buiten zien ze er wat futuristisch en eenvoudig uit, maar het binnenwerk is vrij ingewikkeld en kwetsbaar. Dat is een slechte combinatie, past ook totaal niet bij de filosofie van Kodak. Kodak staat bekend om zijn eenvoud. Kijk maar naar de Instamatic en de Brownie camera’s, dat werkte verdomd goed.

Disc-film, a brand-new world

In deze reclame zijn ze nog heel positief over de disc-film. De disc-films waren daarentegen een flop waar je u tegen zegt. Negen van de tien camera’s gingen al kapot voordat de eerste disc was volgeschoten. Ze spoelden niet meer door, niets. Ik heb verhalen gekocht over fotozaken die over de kop gingen nadat disc-films geflopt waren. De ontwikkelmachines konden zo op de schroothoop. Er zijn nu maar een paar labs die de films ontwikkelen. Maar of het waard is…? Veel leuker om het zelf een keer te proberen!

Kodak Disc 4000

In mijn Kodak Disc 4000 zat waarschijnlijk pas een tweede disc (de eerste was waarschijnlijk een Kodak disc-film, maar de Konica films waren iets goedkoper). Ik hoorde hem sputteren, terwijl de batterijen oké waren. Hij had moeite met het doorspoelen. Een klassieke kwaal! Uiteindelijk heb ik de film maar verwijderd, ondanks het feit dat hij nog niet volgeschoten was. De cartridge lijkt op een oude floppy-disc, een kleinere zwarte versie ervan dan.

Ontwikkelen

Na een halfjaar experimenteren met Caffenol, durfde ik het wel aan om de film te ontwikkelen. Ik had m’n ontwikkelaar al gemaakt (Delta STD);

  • 15g oploskoffie met cafeïne opgelost in 150ml water op 20 graden Celsius
  • 8g natriumcarbonaat opgelost in 200ml water op 20 graden Celsius
  • 7g ascorbinezuur

Let op: maak de eerste twee oplossingen apart en meng ze pas erna. Doe er daarna het ascorbinezuur bij. Wacht tot alle kleine bubbeltjes opgelost zijn. Ondertussen haal je in je wisselzak of volledig verduisterde badkamer de film uit de cartridge. Het is een film die wat weg heeft van een viewmaster-diskette als de behuizing eraf is. Hij past ook in bijna iedere willekeurige ontwikkeltank.

Als het goed is, zijn na 5 minuten de bubbeltjes wel weg. Pak er een stopwatch bij; je hebt 11 minuten nodig om een disc te ontwikkelen. Agiteer iedere minuut. Ondertussen maak je je fixeer in orde (ik durf hier geen tijden voor te geven, omdat het bij iedere fixeer anders is. Het staat bijna altijd wel op de verpakking hoe lang het moet en hoeveel je nodig hebt). Na de 11 minuten spoel je de ontwikkelaar door de gootsteen en laat je water in de tank stromen, net zolang totdat je geen spatje bruine ontwikkelaar meer ziet. Fixeer.

Daarna giet je je fixeer terug in een fles met een schroefdop, zodat je het milieu zo min mogelijk belast. Ik heb gewoon een oude prosecco-fles gebruikt en gelabeld. Doe zodra je fixeer is opgeborgen een beetje afwasmiddel in je ontwikkeltank en laat het net zolang leegstromen totdat je geen sop meer ziet. Daarna mag je disc-film uit de ontwikkeltank.

Bij mij was er één opname belicht. De rest was onbelicht doordat de camera stuk was. Op de eerste opname stond er overigens niets. Erg jammer, maar ik ben wel weer een ervaring rijker. Wat ik hiervan heb geleerd?

  1. Koop nooit een disccamera met film die duurder is dan een euro. Waarschijnlijk is hij toch al stuk.
  2. Het ontwikkelen ervan is simpeler dan het ontwikkelen van een kleinbeeldfilm.

De camera had ik al een tijdje geleden weggegooid.

Voor de liefhebbers heb ik trouwens ook nog een lijst van ingrediënten, zodat je weet waar je je chemicaliën kunt kopen.

  • Oploskoffie. Te vinden bij Aldi of in het keukenkastje van een willekeurig studentenhuis. Doe absoluut geen moeite om een goed merk te kopen 😉
  • Natriumcarbonaat (NA2CO3). Dit is verkrijgbaar bij Hekserij.nl. Dit is een vrij zuivere kwaliteit. Je kunt ook huishoudsoda gebruiken, maar dan zijn de verhoudingen anders, omdat daar al water in zit (staat op de verpakking om hoeveel water het gaat). In andere landen is natriumcarbonaat weer beter te krijgen dan huishoudsoda, maar in Nederland is de natriumcarbonaat voor zover ik weet alleen via webshops te krijgen.
  • Ascorbinezuur. Ook wel bekend als Vitamine C, te krijgen in poeder. Vroeger kon je bruistabletten bij Aldi krijgen, maar die hebben ze al een tijd niet meer. Ik heb die van mij van De Tuinen, een bulkverpakking waar ik waarschijnlijk mijn hele leven nog mee doe.
  • Fixeer. Te krijgen bij bijna alle fotozaken. Ik ben nog op zoek naar een milieuvriendelijk alternatief, maar ik heb nog niets gevonden.

Mocht je het niet zien zitten om je disc-film te ontwikkelen, heb ik nog een ander adres voor je waar ze het nog steeds ontwikkelen: hier doen ze het nog steeds en hier ook.